4566

Vondelparkbuurt (1867)

Buurten in Amsterdam

De eerste villa's en woonhuizen voor de "beter gesitueerden" kwamen in een buurtje tegenover de Leidse Poort (nu het Leidseplein) aan wat later de Vondelstraat zou gaan heten. Met de bouw hiervan werd begonnen in 1867. Er werd een strook van 30 meter opengelaten voor de later aan te leggen Ceintuurbaan, die rond de zuidkant langs de gemeentegrens was gepland (de latere Eerste Constantijn Huygensstraat). De Ceintuurbaan liep dood op de Amstel, hoewel iemand wel had voorgesteld om de straat door te trekken over de Amstel, maar de gemeente had daar geen oren naar. De Weesperzijde aan de overkant van de Amstel werd rustig volgebouwd met huizen. Toen later alsnog een brug over de Amstel werd gelegd, sloot de Ceintuurbaan niet aan op de Eerste Oosterparkstraat. 

In 1864 kwam een groepje rijke Amsterdammers met het plan om, net als in andere steden, aan de rand van de stad een groot park aan te leggen, waarin de burgers van de stad konden wandelen en vertier konden zoeken. Zo ontstond het Vondelpark, dat in 1877 haar hekken opende. Voor de aanleg van dit park werd door de bankiers meer grond opgekocht dan voor de aanleg van het park feitelijk nodig was. Maar dat deden zij bewust. Nadat met de aanleg van het park was begonnen, werden de terreinen met enorme winsten weer doorverkocht, waarbij bepaald werd dat er géén fabrieken en géén arbeiderswoningen op de terreinen mochten worden gebouwd. 

Rond het Vondelpark ontstond een nieuwe wijk waar rijke Amsterdammers "op stand" konden wonen. Kennelijk was er, ondanks de concurrentie elders in de stad, in de Plantage en rond het Frederiksplein, genoeg animo voor zo'n woonwijk. Natuurlijk vormde het uitgestrekte park daarbij een enorme attractie. Na verloop van tijd kwamen daar nog meer statusverhogende voorzieningen bij, zoals een Manege aan de Vondelstraat (1881), het Vondelparkpaviljoen (1881), het Rijksmuseum (1885), het Concertgebouw (1888) en het Stedelijk Museum (1894). Daardoor groeide de Vondelparkbuurt uit tot een zeer deftige buurt. 

In de loop van de 20e eeuw, ging de Vondelparkbuurt achteruit. Steeds meer mensen verhuisden naar de nieuwe wijk in Zuid, naar het Gooi en naar Kennemerland. De statige villa's werden de één na de ander omgebouwd tot kantoor of hotel. 

laatst bijgewerkt: 05-08-02