600

Echte katten (Felidae)

Eutheria (Placentale zoogdiereren) Insectivoren Laurasiatheria Cimolestes Carnivoren (Roofdieren) Miaciden Feliforma (Katachtigen) Pseudaelurus Echte katten

Klik hier voor het frame van de pagina

Uit de Katachtige Pseudaelurus ontwikkelden zich ca. 10 miljoen jaar geleden (Mioceen) de Echte katten, ook wel bijtende katten genoemd, waartoe alle huidige katten behoren

Bijtende katten worden ze genoemd, omdat ze hun prooi met een krachtige bijt in de keel doden. Sabeltandkatten hoefden door hun mesachtige sabeltanden niet te bijten om hun prooi te doden: ze 'doodsteken' was genoeg!

Er zijn verschillende uitgestorven vormen van de bijtende katten bekend, en 12 mjg. (Mioceen) ontstonden de meeste kattenvormen die we tegenwoordig kennen. De eerste kleine katten, lynxen en Jachtluipaarden (Acinonyx), katachtigen met niet volledig intrekbare klauwen, verschenen toen snel. Toch werden de bijtende katten overschaduwd door het succes van hun verwanten, de Sabeltandkatten. De brullende grote katten (leeuw, tijger, panter, luipaard) ontwikkelden zich 3 miljoen jaar geleden (Plioceen), in een tijd dat de meeste Sabeltandkatten verdwenen waren.
De familie van de Echte katten bestaat uit bekende vertegenwoordigers zoals de leeuw, tijger, luipaard, cheeta en de huiskat. De katachtigen zijn de meest gespecialiseerde roofdieren onder de zoogdieren. 

De katachtigen ontstonden in het Vroeg-Oligoceen. Tijdens het Midden-Tertiair ontwikkelden zich graslanden en honden en katten werden daar de jagers. Katten besluipen meestal hun prooi terwijl honden hun prooi achtervolgen. 

Naast de echte katachtigen hebben meer dan eens ook andere katachtigen sabeltanden ontwikkeld net zoals de primitieve Nimravidae

Tot voorheen werden de Katten (Felidae) ingedeeld in twee grote Onderorden: Grote Katten (Pantherini) en Kleine Katten (Felinae). De Kleine Katten werden ingedeeld in 11 Geslachten. Recent DNA-onderzoek heeft aangetoond dat deze taxonomische indeling niet klopt en wellicht zal deze dan in de toekomst ook officieel worden aangepast. De nieuwe indeling zou dan zijn:
  • Geslacht 1 (samenvoeging bestaande geslachten Panthera, Uncia, Neofelis: Grote Katten)
    • Leeuw (Panthera leo)
    • Tijger (Panthera tigris)
    • Luipaard of Panter (Panthera pardus)
    • Jaguar (Panthera onca)
    • Sneeuwpanter (Uncia uncia)
    • Nevelpanter (Neofelis nebulosa)
  • Geslacht 2 (bestaande geslacht Lynx)
    • Euraziatische lynx (Lynx lynx)
    • Canadese lynx (Lynx canadensis)
    • Pardellynx, ofwel Spaanse lynx (Lynx pardinus)
    • Rode lynx, ofwel bobcat (Lynx rufus)
  • Geslacht 3 (samenvoeging bestaande geslachten Puma, Herpailurus; mogelijk Acinonyx)
    • Poema, ofwel bergleeuw (Puma concolor)
    • Jaguarundi, ofwel wezelkat (Herpailurus yaguarundi)
    • Jachtluipaard, ofwel cheetah (Acinonyx jubatus)
  • Geslacht 4 (samenvoeging bestaande geslachten Catopuma, Pardofelis)
    • Aziatische goudkat (Catopuma temmincki)
    • Borneogoudkat (Catopuma badia)
    • Marmerkat (Pardofelis marmorata)
  • Geslacht 5 (samenvoeging bestaande geslachten Leptailurus, Caracal, Profelis)
    • Serval (Leptailurus serval)
    • Caracal, ofwel woestijnlynx (Caracal caracal)
    • Afrikaanse goudkat (Profelis aurata)
  • Geslacht 6 (samenvoeging bestaande geslachten Leopardus, Oncifelis, Oreailurus)
    • Ocelot (Leopardus pardalis)
    • Margay (Leopardus wiedii)
    • Tijgerkat, ofwel luipaardkat (Leopardus tigrinus)
    • Geoffroy's kat (Oncifelis geoffroyi)
    • Pampaskat, ofwel graskat (Oncifelis colocolo)
    • Nachtkat, ofwel kodkod (Oncifelis guigna)
    • Bergkat, ofwel Andeskat (Oreailurus jacobita)
  • Geslacht 7 (samenvoeging bestaande geslachten Felis, Otocolobus)
    • Wilde kat (Felis silvestris)
    • Moeraskat, ofwel rietkat (Felis chaus)
    • Woestijnkat (Felis margarita)
    • Chinese bergkat, ofwel Gobikat (Felis bieti)
    • Zwartvoetkat (Felis nigripes)
    • Manoel, ofwel Pallaskat (Otocolobus manul)
  • Geslacht 8 (bestaande geslacht Prionailurus)
    • Bengaalse tijgerkat (Prionailurus bengalensis)
    • Viskat (Prionailurus viverrinus)
    • Roestkat (Prionailurus rubiginosus)
    • Platkopkat (Prionailurus planiceps)
De allereerste echte kat is Proailurus, een klein wezelachtig dier dat zich 29 miljoen jaar geleden ontwikkelde in het Oligoceen
Links: Stamboom van de nakomelingen van de Proailurus, waaruit zich ca. 10 miljoen jaar geleden (Mioceen)de Katachtigen (Echte Katten) hebben ontwikkeld.

De Families Acinonyx (Jachtluipaard, Cheetah) en de Poema's splitsten zich het eerst af. Daarna de Lynx en Panthera. 
Onderzoek heeft echter aangetoond dat de jachtluipaard een recente afsplitsing vertegenwoordigt en dat zijn nauwste verwanten de Poema en de Lynxen zijn.

Uit de Pseudaelurus ontwikkelden zich de zogenaamde Bijtende katten, waartoe alle huidige katten behoren

links: Pseudaelurus

 

In het begin hadden de Kattren nog veel concurrentie van de Creodonten (een aan de katachtigen verwante groep roofdieren), maar vanaf het Mioceen begonnen de soorten die we vandaag de dag kennen aan hun grote opmars.

In het Mioceen (23,5 - 6 miljoen jaar geleden) begon het gras de wereld te veroveren en de planteneters pasten zich aan om het te eten. Hier waren de katten in hun element, om de snelle grasetende Hoefdieren te kunnen doden waren de katten met hun soepele atletische lijven prima geschikt. Ze verspreiden zich over hele wereld en al snel gingen ze hun rivalen, de Hondachtigen, voorbij. De honden en wolven waren lichamelijk minder goed bedeeld dan de katachtige moordmachines, maar zij wisten een eigen manier van jagen te ontwikkelen door hun hersens te gebruiken en in groepen op jacht te gaan. Terwijl een kat het voornamelijk moest hebben van zijn geperfectioneerde lijf en ledematen gebruikte een wolf zijn verstand en sociale vaardigheden, net als de verwanten van de katten, de hyena's die hebben voor de hondachtige strategie kozen.

Laatst bijgewerkt: 13-06-03

colofon