5407

De dam in de Amstel (Damsluis)

Amstelland en Amstelredamme (1200 - 1300)

± 1270 gaf de heer van Amstelland de opdracht om in de Amstel een sluis te bouwen. Waarschijnlijk om zo het achterland te beschermen. Bij sterke noordenwind en hoge vloed vormden het Y en de nieuwe monding van de Amstel namelijk een gevaarlijke trechter, waardoor het zeewater diep het land kon binnendringen. Deze sluis zou de "dam" zijn geweest, waaraan Amsterdam zijn naam dankt. De naam "dam" kan echter ook verwijzen naar de dijk langs de oever van het Y. De sluis in de Amstel is een brede stenen brug met een gewelf over het water. Aan weerszijden zijn er houten sluisdeuren. Schepen konden er echter niet door, alleen het water kon er doorheen stromen. De goederen die met schepen werden aangevoerd, moesten daarom worden overgeladen. Later, in de 14e eeuw, zouden er twee sluizen zijn: een grote en een kleine. 

De dam in de Amstel was een obstakel voor het scheepvaartverkeer. Het overladen van het ene schip naar het andere was erg tijdrovend. Daarom werd er tussen 1300 en 1350 een sluis in de dam gebouwd. 

Bovenop deze sluis werden eerst huizen gebouwd, maar die werden al gauw afgebroken. Daarna werd er op deze plaats een vierkante ruimte afgezet, waarop vishallen en overdekte visbanken werden gebouwd. Aan de ene kant werd zeevis verkocht, aan de andere kant riviervis. Daar midden tussen in stond het Sint Pietershuisje, genoemd naar het Sint Pietersgilde, waarbij alle vis- en vleesverkopers waren aangesloten. De vismarkt op de Damsluis bleef bestaan tot in de 19e eeuw. 

Op de Middeldam werd de vis die werd aangevoerd verkocht aan de vishandelaren op de visafslag. De vis werd levend aangevoerd door waterboten. In de kiel van deze boten zaten gaten, waardoor het ruim voor een groot deel onder water stond en de vis bleef leven. Op de visafslag werd de vis door de keurmeesters gekeurd. Twee manden werden uitgestort. Dan begon het afslaan. Iedereen moest muisstil zijn, op straffe van een geldboete. Vis was in die tijd het volksvoedsel bij uitstek. Vis was daarom wel het meest verkochte artikel op de markt. 

laatst bijgewerkt: 07-11-03

colofon