653

Lagomorpha (Haasachtigen)

Placentale Zoogdieren   ? Gemeensch. voorouder van de Lagomorpha en Knaagdieren Lagomorpha (Haasachtigen)

Tot voor kort werden konijnen en hazen tot de Knaagdieren gerekend omdat ze dezelfde voortdurend groeiende voortanden hadden, maar nu worden ze erkend als een aparte Orde, de Lagomorpha.

Er worden 2 families onderscheiden:

  • Fluithazen of pika's (Ochotonidae)
  • Hazen en konijnen (Leporidae)
Recent DNA-onderzoek heeft deze conclusie bevestigd, waarbij bovendien is aangetoond hoe nauw de Lagomorphen verwant zijn aan de Knaagdieren (Rodentia) en aan de Primaten. Uit fossielen blijkt dat konijnen en hazen zich aan het eind van het Eoceen hebben afgesplitst van de knaagdieren en zich al in het Oligoceen als graseters aan het specialiseren waren, toen er alleen nog sporadische graspolletjes groeiden. De meeste Lagomorphen hebben een typisch konijnenuiterlijk, maar de kleine fluithazen met hun korte oren zijn ook Lagomorphen. Zo zagen de eerste konijnen er vermoedelijk ook uit.

Rechts: De nieuwe moleculair-biologische stamboom toont de verwantschappen tussen de verschillende orden binnen de Zoogdieren.

Fluithazen of pika's (Ochotonidae) hebben korte, brede oren en lijken enigszins op lemmingen of marmotten. Ze komen zowel in het bergland voor (in de Himalaya tot op 6000 meter), als in wouden en steppen van Azië en Noord-Amerika. Slechts de dwergpika leeft ook heden nog in Oost-Europa. Vroeger strekte zijn verspreidingsgebied zich uit tot in Engeland. Toentertijd leefden overigens ook nog andere soorten in Europa. Tegenwoordig leven er alleen nog maar zo'n 28 soorten van het geslacht Ochotona, maar het geslacht Prolagus op Sardinië is pas uitgestorven in het Holoceen. De bekendste Ochotona-soorten zijn:
  • Dwergpika (Ochotona pusilla)
  • Pika of Fluithaas (Ochotona princeps)
Hazen en konijnen (Leporidae) (soms kortweg hazen genoemd). Tot deze familie behoren onder andere het konijn (Oryctolagus cuniculus) en de haas (Lepus europaeus). Ze onderscheiden zich van de fluithazen door de vrij lange achterpoten en voeten en de lange, beweeglijke oren. Vooral de Ezelhazen hebben grote oren. Met de lange achterpoten en het afgeplatte lichaam zijn ze goede renners.
Gemaakt: 14-06-03; laatst bijgewerkt: 11-04-08

colofon